Ngàn dặm sông núi

Một sự kiện nghệ thuật đột phá đang thu hút du khách tại Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc. Phiên bản được khắc "Một ngàn dặm sông và núi", một tác phẩm nghệ thuật tiên phong của Trung Quốc, đã chính thức được công bố cho công chúng vào ngày 13 tháng 5 năm 2025. Triển lãm này bắt đầu một cuộc đối thoại văn hóa sâu sắc, trải dài một thiên niên kỷ, bằng cách giải thích lại một kho báu Triều đại Bắc Song thông qua việc sử dụng bằng đá cẩm thạch tự nhiên và đá quý. Đây không phải là một bản sao đơn giản; đó là một hành động tạo ra biến đổi biến cuốn cuộn mực lụa hai chiều huyền thoại thành một hình thức nghệ thuật ba chiều hữu hình. Tác phẩm hoành tráng này mang lại một trải nghiệm thẩm mỹ truyền thống hoàn toàn mới và hấp dẫn, cho phép kiệt tác cổ đại này giao tiếp với khán giả hiện đại bằng một ngôn ngữ mới lạ, sâu sắc. Những màu xanh lá cây và xanh dương mang tính biểu tượng mà mô tả bức tranh ban đầu hiện đang trang trí bảo tàng theo một hình thức mới ngoạn mục, đạt được thông qua việc nhúng tỉ mỉ những viên đá quý lấp lánh vào những tấm đá cẩm thạch rộng lớn, được lựa chọn cẩn thận.

Tác phẩm gốc "Thiên Lý Giang Sơn", do nghệ sĩ thiên tài Vương Hi Mộng vẽ vào thời Bắc Tống, giữ một vị trí vững chắc như một trong mười bức tranh nổi tiếng nhất của Trung Quốc. Danh tiếng lâu đời của nó dựa trên hình ảnh hùng vĩ về những cảnh quan bất tận, được thể hiện bằng các sắc tố khoáng chất như azurite và malachite. Bức tranh không chỉ đơn thuần là một hình ảnh phong cảnh; mà còn là sự thể hiện sâu sắc trí tưởng tượng lãng mạn cổ xưa của người Trung Hoa về thiên nhiên và mối liên hệ tinh thần sâu nặng với quê hương. Phiên bản khảm của kiệt tác này, hiện đang được trưng bày trang trọng, tiếp cận di sản đó với lòng kính trọng sâu sắc đồng thời đồng thời phá vỡ những giới hạn nghệ thuật thông thường. Triết lý sáng tạo rất rõ ràng: tôn vinh tinh thần của nguyên tác thông qua một phương tiện hoàn toàn mới. Nền tảng của dự án tham vọng này là đá cẩm thạch tự nhiên. Nhóm sáng tạo đã tiến hành một quy trình lựa chọn nghiêm ngặt, nhiều giai đoạn để tìm ra những tấm đá cẩm thạch có kết cấu hữu cơ tự nhiên vốn dĩ giống với các dãy núi và mạch nước trong bức tranh. Kết cấu nhẵn mịn, được đánh bóng của đá cẩm thạch hài hòa tự nhiên với các kỹ thuật tạo nét – "thốn pháp" – dùng để miêu tả núi non trong cuốn tranh cuộn nguyên bản, trong khi các hoa văn uốn lượn của nó lại tái hiện hoàn hảo sự mềm mại, linh hoạt như tiên cảnh của mây trời và dòng nước.

Màu sắc và linh hồn của bức tranh gốc được hồi sinh thông qua kỹ thuật khảm chính xác và điêu luyện bằng những viên đá quý lấp lánh. Đây là nơi những sắc tố khoáng cổ xưa tìm thấy sự tương đương hiện đại, phát sáng của chúng. Để tái tạo lại bảng màu biểu tượng của tác phẩm "Thiên Lý Giang Sơn", các loại đá quý đã được phân loại cẩn thận theo cường độ màu và độ bão hòa. Thử thách nghệ thuật nằm ở việc sao chép chiều sâu lớp lang của khung cảnh, chuyển đổi từ những ngọn núi tiền cảnh xanh thẫm, tươi tốt sang vùng nền xa tít tắp với sắc xanh da trời dịu nhẹ. Để đạt được những chuyển sắc khí quyển mượt mà này, cần phải xếp lớp tinh tế hàng chục tổ hợp đá quý khác nhau. Những viên đá màu xanh nhạt, như aquamarine và topaz xanh, được khảm một cách chiến lược để bắt lấy vẻ trong trẻo yên bình của những con sông rộng lớn và bầu trời bao la trong bức tranh. Ngược lại, các loại đá màu xanh đậm, bao gồm các dạng ngọc bích và ngọc lục bảo, được sử dụng để tái hiện lại tán lá dày đặc, nhiều tầng và màu xanh hùng vĩ, uốn lượn của những đỉnh núi.

Nghệ thuật của phiên bản khảm 'Một Ngàn Dặm Sông Núi' vượt xa việc phối màu đơn giản. Mỗi đường cắt đá quý và cách bố trí có chủ đích trên nền đá cẩm thạch đều là những quyết định được cân nhắc kỹ lưỡng, tương ứng với hướng nét, lực nhấn và nhịp điệu bút pháp của họa sĩ nguyên tác. Sự chú ý tỉ mỉ đến từng chi tiết này đảm bảo rằng năng lượng sống động và chuyển động theo nhịp điệu – yếu tố trung tâm trong tranh phong cảnh Trung Hoa cổ điển – không chỉ được bảo tồn mà còn hiện hữu một cách vật lý. Khi ánh sáng chiếu lên tác phẩm nghệ thuật ngoạn mục này, một bản giao hưởng thị giác kỳ diệu xuất hiện. Kết cấu tinh tế, nhẹ nhàng của đá cẩm thạch đan xen với độ sáng rực rỡ, phản quang lấp lánh của các viên đá quý. Sự tương tác giữa bề mặt mờ và bóng, giữa nền tảng trần thế và ánh sáng thiên thể, đã khơi dậy sinh động hình ảnh thơ mộng trong bức tranh gốc: 'những dãy núi trùng điệp và sông nước mênh mông'. Kết cấu ba chiều này cho phép người xem cảm nhận phong cảnh bằng mắt và trí tưởng tượng như thể đang 'chạm' vào nó, trải nghiệm kiệt tác nghìn năm tuổi với một cảm giác hiện diện và chiều sâu chưa từng có.

Dự án này đã thành công trong việc đưa kiệt tác kinh điển ra khỏi khuôn khổ tủ kính bảo tàng và những trang sách lịch sử nghệ thuật, xây dựng một cây cầu vững chắc và đẹp đẽ nhằm kết nối sự cảm thụ nghệ thuật giữa cổ đại và hiện đại. Cây cầu này được kiến tạo thông qua việc ứng dụng sáng tạo các vật liệu và kỹ thuật mới, nhằm khuếch đại chứ không làm mờ đi vẻ đẹp vượt thời gian của tác phẩm gốc. Phiên bản khảm của tác phẩm "Thiên Lý Giang Sơn" không nhằm thay thế nguyên tác, mà là thiết lập một cuộc đối thoại xuyên suốt nhiều thế kỷ với nó. Tác phẩm cho phép khán giả đương đại được sống lại vẻ đẹp bất hủ trong tầm nhìn của Vương Hi Mộng, đồng thời giúp cho gen văn hóa sâu sắc mang tên "xanh lam ngàn năm" nở rộ với sức hút vĩnh cửu. Trong không gian triển lãm của Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc, tác phẩm nghệ thuật đổi mới này khiến biểu tượng văn hóa trường tồn này vượt qua mọi giới hạn về thời gian và không gian, tạo tiếng vang với các thế hệ mới, đảm bảo di sản của nó tiếp tục phát triển và truyền cảm hứng.